Dịch vụ thử nghiệm đáng tin cậy và hợp lệ để thúc đẩy xuất khẩu xoài ở Đồng bằng sông Cửu Long

Ảnh 1: Bên trong phòng thử nghiệm thuốc trừ sâu ở tỉnh Đồng Tháp

Việt Nam là nước sản xuất xoài lớn thứ 10 trên thế giới với tổng diện tích trồng xoài là 87.000 ha, trong đó gần một nửa ở đồng bằng sông Cửu Long, xoài cũng là một trong những loại trái cây nhiệt đới chính được sản xuất tại Việt Nam. Nhưng tổng kim ngạch xuất khẩu xoài của Việt Nam lại chiếm khoảng 1,51% thế giới (12,34 tỷ USD năm 2020).

Trong khi sản lượng xoài ở Việt Nam ngày càng tăng thì xuất khẩu lại tăng mạnh nhờ thương mại xuyên biên giới với Trung Quốc chiếm 95% kim ngạch xuất khẩu. Ngành xuất khẩu đặc biệt dễ bị tổn thương nếu thương mại xuyên biên giới của Trung Quốc bị hạn chế, điều này được coi là có thể xảy ra. Đa dạng hóa sang các thị trường xuất khẩu khác sẽ giúp các nhà xuất khẩu Việt Nam giảm thiểu rủi ro và tiếp cận những cơ hội tốt xuất khẩu sang các thị trường có giá trị cao khác với thời điểm và chủng loại thuận lợi.

Tuy nhiên, việc xuất khẩu xoài và các sản phẩm làm vườn khác vào thị trường quốc tế có giá trị cao đã bị ảnh hưởng nặng nề do các nhà sản xuất Việt Nam chưa tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế về quản lý thuốc trừ sâu. Kiến thức về các hợp chất chưa được đăng ký và mức độ dư thừa của các hợp chất đã đăng ký để xuất khẩu còn hạn chế, phần lớn là do hệ thống chưa phát triển để đảm bảo tính hợp lệ và độ tin cậy của các phòng thí nghiệm cũng như chương trình giám sát dư lượng chưa đầy đủ và rời rạc.

GQSP Việt Nam, được Thụy Sĩ tài trợ thông qua Cục Kinh tế Nhà nước (SECO), đã và đang hợp tác với các đối tác để xây dựng dịch vụ thử nghiệm đáng tin cậy nhằm thúc đẩy xuất khẩu xoài ở Đồng bằng sông Cửu Long. Điều này chủ yếu được thực hiện thông qua việc nâng cao năng lực cho các phòng thí nghiệm kiểm tra dư lượng và phát triển chương trình giám sát dư lượng đối với xoài.

Năng lực của mạng lưới phòng thử nghiệm thuốc bảo vệ thực vật trên cả nước được tăng cường với nhiều mô hình đào tạo thực hành và hỗ trợ kỹ thuật đa dạng.

Hai phòng thử nghiệm đã được chọn làm hình mẫu để được đào tạo chuyên sâu nhằm tăng độ chính xác. Các nhà quản lý phòng thí nghiệm dư lượng thuốc trừ sâu quan trọng nhất và các nhà phân tích của họ hiện đã đánh giá cao các phương pháp hiện đại để kiểm soát chất lượng nội bộ, thực hiện các nguyên tắc và thực hành lấy mẫu, giải thích kết quả phân tích dư lượng thuốc trừ sâu, tuân theo bộ tiêu chuẩn hoàn chỉnh của Tổ chức Bảo vệ Thực vật Châu Âu.

Ngoài ra, chuỗi 12 buổi đào tạo về “Nâng cao năng lực phòng thử nghiệm dư lượng” đã giúp nâng cao năng lực phân tích cho 30 nhân viên đến từ 8 phòng thử nghiệm thuốc bảo vệ thực vật trên cả nước. Các phòng thử nghiệm tham gia đang tiến hành đăng ký vào Mạng lưới LABNET (tại cùng với 11 tổ chức khác trong Mạng lưới STAMEQ) để cải thiện sự tích hợp và hợp tác khoa học với các nhà cung cấp dịch vụ thử nghiệm khác.

“Khóa đào tạo rất có ý nghĩa đối với Trung tâm Kiểm định và Kiểm nghiệm Đồng Tháp nói chung và công tác kiểm định của chúng tôi nói riêng. Thông qua các buổi đào tạo, chúng tôi được tiếp cận những quy định, yêu cầu cụ thể của các nhà nhập khẩu nông sản, đồng thời được học hỏi từ các chuyên gia quốc tế để nâng cao kỹ năng, kiến thức. Chúng tôi tự tin hơn khi làm dịch vụ xét nghiệm.” – Bà Huỳnh Thị Ngọc – Phó Trưởng phòng Kiểm nghiệm và Phân tích sản phẩm, Trung tâm Kiểm định và Kiểm định Đồng Tháp cho biết.

Ảnh 2: Bà Huỳnh Thị Ngọc lấy mẫu xoài đi khảo nghiệm thuốc trừ sâu tại Trung tâm Kiểm nghiệm và Kiểm định Đồng Tháp.

Các hoạt động này đã giúp mạng lưới các phòng thử nghiệm có thêm chuyên môn kỹ thuật và độ chính xác trong thử nghiệm. Đồng thời, giờ đây họ đã cải thiện chất lượng dữ liệu cung cấp cho những người ra quyết định trong chính phủ và ngành công nghiệp.

Hơn nữa, chương trình giám sát dư lượng của GQSP Việt Nam đã tăng cường khả năng đáp ứng Giới hạn dư lượng tối đa (MRL) trong ngành xoài.

Giới hạn dư lượng tối đa tại Việt Nam do 2 Bộ khác nhau quản lý, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc kiểm tra giới hạn cho từng thị trường mục tiêu. Do đó, GQSP đã đưa ra một báo cáo quan trọng về Giới hạn dư lượng tối đa toàn cầu (MRL) đối với xoài tại Việt Nam. Các doanh nghiệp, phòng thí nghiệm và các cơ quan chính phủ liên quan có một điểm tham chiếu thuận tiện và đáng tin cậy khi làm việc với các thị trường khác nhau.

Quan trọng nhất là thiết kế chương trình giám sát dư lượng có giá trị khoa học đối với ba giống xoài được xuất khẩu phổ biến từ các nhà đóng gói ở hai tỉnh đồng bằng sông Cửu Long đã được xây dựng. Đây là lần đầu tiên một chương trình toàn diện cung cấp các tiêu chuẩn để quản lý thuốc trừ sâu trong tất cả các giai đoạn sản xuất xoài nhằm thay thế các quy định hiện hành còn rời rạc. Về lâu dài, chương trình giám sát dư lượng cải tiến đối với xoài sẽ cung cấp mô hình triển khai giám sát thuốc trừ sâu hiệu quả cho các ngành trồng trọt còn lại.

Nông dân trồng xoài, nhà sản xuất và các tác nhân khác trong chuỗi giá trị ở Việt Nam hiện đã hiểu rõ hơn về mức độ sử dụng thuốc trừ sâu không tuân thủ. Họ cũng có thể tiếp cận dịch vụ có chất lượng tốt hơn, cho phép họ thử nghiệm xoài với kết quả hợp lệ và đáng tin cậy theo bộ tiêu chuẩn quốc tế. Điều này sẽ mở ra cơ hội xuất khẩu tiềm năng sang các thị trường có giá trị cao và khắt khe trên khắp thế giới đối với xoài và các sản phẩm làm vườn khác của Việt Nam.